Khi tìm một công việc ở nước ngoài, mức lương thường là thông tin được chú ý đầu tiên. Nhưng trên thực tế, một con số lương hấp dẫn chưa đủ để đánh giá một cơ hội việc làm có tốt hay không.

Trước khi ký hợp đồng, người lao động nên dành thời gian kiểm tra ít nhất 6 nhóm thông tin:

🔹 Công việc thực tế: Làm vị trí gì? Nhiệm vụ cụ thể ra sao? Có đúng với nội dung đã được tư vấn?

🔹 Thu nhập: Lương cơ bản bao nhiêu? Khoản nào cố định, khoản nào phụ thuộc làm thêm hoặc hiệu suất?

🔹 Thời gian làm việc: Bao nhiêu giờ/ngày, bao nhiêu ngày/tuần? Làm thêm được tính như thế nào?

🔹 Ăn ở và sinh hoạt: Do doanh nghiệp hỗ trợ hay người lao động tự chi trả? Tiền nhà, điện nước, đi lại có bị khấu trừ vào lương hay không?

🔹 Thời hạn và điều kiện chấm dứt hợp đồng: Hợp đồng kéo dài bao lâu? Nếu nghỉ việc trước thời hạn hoặc doanh nghiệp thay đổi công việc thì xử lý thế nào?

🔹 Đơn vị đưa người lao động đi: Đây là nội dung đặc biệt cần kiểm tra. Theo Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, hoạt động dịch vụ đưa lao động Việt Nam ra nước ngoài là ngành nghề kinh doanh có điều kiện và doanh nghiệp thực hiện phải có giấy phép theo quy định.

Hiện Cục Quản lý lao động ngoài nước cũng vận hành hệ thống DOLAB-JICA, nơi người tìm việc có thể xem các thông tin tuyển dụng và ứng tuyển trực tiếp với doanh nghiệp dịch vụ, không qua trung gian.

👉 Vì vậy, trước câu hỏi “Công việc này lương bao nhiêu?”, có lẽ nên hỏi thêm:

“Sau khi trừ các khoản chi phí, tôi thực nhận bao nhiêu và hợp đồng thực sự quy định những gì?”

Một công việc phù hợp không chỉ nằm ở con số quảng cáo ban đầu, mà còn ở tính minh bạch của hợp đồng, điều kiện làm việc và quyền lợi thực tế của người lao động.

Theo dõi để cập nhật thêm kiến thức và thông tin về thị trường việc làm trong và ngoài nước.

Nguồn tham khảo: Luật số 69/2020/QH14; Bộ Tư pháp; Cục Quản lý lao động ngoài nước DOLAB/JICA.

Nghe có vẻ vô lý nhưng đây lại là một bài toán đang xuất hiện ở nhiều thị trường lao động:

Doanh nghiệp thiếu nhân sự. Người lao động cần việc. Nhưng hai bên vẫn… không gặp được nhau.

Theo OECD Employment Outlook 2026, tỷ lệ thất nghiệp trung bình tại các nước OECD vẫn ở mức tương đối thấp, khoảng 4,9% vào tháng 5/2026, trong khi tỷ lệ việc làm đạt khoảng 72,1%. Tuy nhiên, OECD cũng ghi nhận những dấu hiệu thị trường lao động đang yếu đi và tình trạng thiếu nhân lực không diễn ra đồng đều giữa các ngành.

Một trong những nguyên nhân lớn là “skills mismatch” – lệch pha kỹ năng.

Nói đơn giản:

👉 Doanh nghiệp cần thợ điện nhưng thị trường lại có nhiều lao động văn phòng.

👉 Nhà máy cần người vận hành máy nhưng ứng viên chưa có kỹ năng phù hợp.

👉 Công việc có nhưng nằm ở địa phương hoặc ngành nghề người lao động không muốn chuyển sang.

👉 Một số vị trí yêu cầu ngoại ngữ, chứng chỉ hoặc kinh nghiệm mà ứng viên chưa đáp ứng.

OECD cũng đang nhấn mạnh xu hướng tuyển dụng “skills-first”, tức doanh nghiệp ngày càng quan tâm tới kỹ năng mà ứng viên thực sự có thể sử dụng trong công việc, thay vì chỉ nhìn bằng cấp.

Tại Đức, câu chuyện này thể hiện khá rõ. Dù mức độ khan hiếm lao động đã giảm so với giai đoạn trước, OECD cho rằng các yếu tố dài hạn như già hóa dân số, chuyển đổi số và chuyển dịch sang nền kinh tế carbon thấp vẫn tạo áp lực lên nguồn nhân lực.

Trong khi đó, ILO nhận định thị trường việc làm toàn cầu năm 2026 vẫn tương đối ổn định về số lượng, nhưng tiến bộ về chất lượng việc làm đang chững lại.

📍 Điều này dẫn tới một thay đổi đáng chú ý:

Thị trường tương lai có thể không thiếu “người”, mà thiếu “đúng người có đúng kỹ năng”.

Với người lao động, câu hỏi vì thế không chỉ còn là:

❌ “Ở đâu đang tuyển nhiều?”

Mà nên thêm:

✅ “Kỹ năng mình đang có, thị trường nào thực sự cần?”

Đôi khi, đầu tư thêm một ngoại ngữ, chứng chỉ nghề hoặc vài năm kinh nghiệm đúng ngành có thể mở ra nhiều cơ hội hơn rất nhiều so với việc liên tục tìm kiếm một thị trường “dễ đi”.

Theo dõi cập nhật thêm những câu chuyện và chuyển động đáng chú ý của thị trường lao động.

Nguồn tham khảo: OECD Employment Outlook 2026; OECD Skills-First; International Labour Organization (ILO).

📌 BẰNG ĐẠI HỌC CÓ CÒN LÀ “TẤM VÉ BẮT BUỘC” ĐỂ TÌM VIỆC?

Một thay đổi khá thú vị đang diễn ra trên thị trường lao động: nhiều nhà tuyển dụng bắt đầu quan tâm nhiều hơn tới câu hỏi “Bạn làm được gì?” thay vì chỉ hỏi “Bạn tốt nghiệp trường nào?”

OECD gọi xu hướng này là “skills-first” – tuyển dụng dựa trên kỹ năng. Theo đó, doanh nghiệp đánh giá ứng viên dựa nhiều hơn vào năng lực có thể chứng minh, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào bằng cấp hoặc chức danh công việc trước đây.

Điều này không có nghĩa bằng đại học sắp “hết giá trị”.

Với những nghề như bác sĩ, kỹ sư chuyên môn cao, luật, giáo dục hay nhiều vị trí yêu cầu giấy phép hành nghề, bằng cấp vẫn cực kỳ quan trọng.

Nhưng ở nhiều công việc khác, thị trường đang dần mở rộng cửa cho những người có tay nghề, chứng chỉ, kinh nghiệm thực tế hoặc khả năng chứng minh năng lực.

Một con số khá đáng chú ý: dữ liệu chính thức tại Anh cho thấy trong các nghề được xếp vào nhóm có nhu cầu nhân lực nghiêm trọng năm 2025, khoảng 74,8% người lao động có trình độ đào tạo dưới bậc đại học.

Trong khi đó, World Economic Forum dự báo gần 40% kỹ năng cần thiết trong công việc sẽ thay đổi tới năm 2030. Khoảng cách kỹ năng hiện cũng là một trong những rào cản lớn nhất mà doanh nghiệp gặp phải.

👉 Có thể hiểu đơn giản:

Bằng cấp vẫn quan trọng, nhưng bằng cấp đang ngày càng phải đi cùng kỹ năng thực tế.

Một người biết vận hành CNC, hàn tốt, sửa chữa điện, chăm sóc người cao tuổi, lập trình, sử dụng ngoại ngữ tốt hoặc có kinh nghiệm nghề rõ ràng hoàn toàn có thể sở hữu lợi thế rất lớn trên thị trường lao động.

Với người đang chuẩn bị nghề nghiệp, có lẽ câu hỏi đáng đặt ra không chỉ là:

❌ “Mình cần thêm bằng gì?”

Mà còn là:

✅ “Nếu ngày mai đi phỏng vấn, mình có thể chứng minh mình làm tốt việc gì?”

Trong một thị trường đang thay đổi nhanh, đôi khi một kỹ năng thật sự dùng được sẽ đáng giá hơn một dòng đẹp trên CV nhưng không đi kèm năng lực thực tế.

Theo dõi để cập nhật thêm những góc nhìn thú vị về việc làm và thị trường lao động.

Nguồn tham khảo: OECD – A Skills-First Labour Market và Empowering the Workforce in the Context of a Skills-First Approach; World Economic Forum – Future of Jobs Report 2025; UK Department for Education – Occupations in Demand 2025.